GR4330004 - Πρασσανό φαράγγι - Πατσός - Σφακόρυακο ρέμα - Παραλία Ρεθύμνου και εκβολή Γεροπόταμου, Ακρ. Λιανός Κάβος - Περιβόλια

Κωδικός
GR4330004
Τύπος
SCI
Ημερομηνία πρώτης συλλογής δεδομένων
01/04/1995
Ημερομηνία πρότασης ως SCI
01/04/1997
Ημερομηνία επιβεβαίωσης περιοχής ως SCI
01/09/2006
Ημερομηνία καθορισμού ως SAC
01/03/2011
Εθνική νομική αναφορά του καθορισμού της περιοχής ως SAC
Law 3937/29-3-11 (OJ 60 A)
01/05/2009

Χάρτης

Ποιότητα

Η σημασία της περιοχής έγκειται κυρίως στην ποικιλία των χερσαίων και θαλάσσιων βιοτόπων που στηρίζουν τη σημαντικότατη βιοποικιλότητά της. Ειδικότερα, τα στοιχεία που συνθέτουν την οικολογική ποιότητα και σημασία της περιοχής είναι: 1) ποικιλία φυσικών, καλά εδραιωμένων αλλά το σημαντικότερο, καλά διατηρημένων τύπων βλάστησης. Ειδικότερα, οι συστάδες πρίνων στο νότιο μέρος της (υπάρχουν διάσπαρτες και σε άλλα σημεία) βρίσκονται σε πολύ καλή κατάσταση διατήρησης σε σχέση με άλλες συστάδες στην Κρήτη και πολλά φυτικά είδη μακκίας βλάστησης αντιπροσωπεύονται ικανοποιητικά σε αυτή. 2) Οι κάθετες ορθοπλαγιές των φαραγγιών φιλοξενούν ένα μεγάλο αριθμό από φυτά, κυρίως χασμόφυτα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο δίκταμος όπως και άλλα προστατευόμενα, ενδημικά της Ελλάδας και της Κρήτης φύονται στο φαράγγι των Πρασσών. 3) Υπάρχουν πάρα πολλά έγκοιλα αλλά η πανίδα τους δεν είναι επαρκώς γνωστή ακόμα. Ο ενδημικός τρωγλόφιλος Troglophyllus spinulosus (αρθρόποδο ) έχει αναφερθεί στην περιοχή. Επίσης, δύο κινδυνεύοντα είδη νυχτερίδων έχουν καταγραφεί σε σπήλαια κοντά στους Μύλους. 4) Τα μαλάκια της περιοχής είναι πολύ ενδιαφέροντα: κάποια κρητικά ενδημικά είδη σαλιγκαριών έχουν καταγραφεί στην περιοχή. 5) Η μεσογειακή φώκια Monachus monachus έχει αναφερθεί στην παράκτια περιοχή μεταξύ της παραλίας της Σκαλέτας και στην εκβολή του Γεροπόταμου, η οποία αποτελεί κατάλληλο ενδιαίτημα γι’ αυτό το κινδυνεύον είδος. 6) Η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta αναπαράγεται στην παραλία του Ρεθύμνου, μεταξύ Περιβολίων και Σκαλέτας, θεωρούμενη ως μια από τις τρεις σπουδαιότερες θέσεις αναπαραγωγής της στην Ελλάδα και στη Μεσόγειο. Υπήρξε αναφορά για 410 φωλιές σε μία αναπαραγωγική περίοδο, έπειτα από ένα πενταετές πρόγραμμα παρακολούθησης από την Εταιρεία Προστασίας της Θαλάσσιας Χελώνας της Ελλάδας. Η πυκνότητα φωλέασης είναι αρκετά υψηλή (μέσος όρος περισσότερες από 35 φωλιές ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο). 7) Το φαράγγι των Πρασσιών και η γύρω περιοχή έχουν αναγνωριστεί ως ένας πολύ καλός βιότοπος για τα ερπετά. Η ποταμοχελώνα Mauremis caspica εντοπίζεται σε ικανοποιητικούς αριθμούς στον υγρότοπο του Γεροποτάμου. Το σπιτόφιδο Zamenis situla , η ποταμοχελώνα Μauremis caspica και μερικά ακόμα είδη που εμφανίζονται στην περιοχή είναι σπάνια και νομικά προστατευόμενα σε εθνικό και διεθνές. Με εξαίρεση την Tarentola mauritanica και το Hemidactylus turcicus, όλα τα υπόλοιπα τα βρίσκουμε στην περιοχή εντός των ορίων εξαπλώσεώς τους. 8) Όλα τα αμφίβια της Κρήτης, τα οποία είναι απειλούμενα και προστατευόμενα διαβιούν στην περιοχή. Ο φρύνος Βufo virides είναι αρκετά κοινό ενώ ο δενδροβάτραχος Hyla arborea kretensis είναι ένα αρκετά σπάνιο ενδημικό της Κρήτης. 9) Όλα τα θηλαστικά που ενδιαιτούν στην περιοχή, είναι προστατευόμενα. Ο άρκαλος είναι σπάνιο ενδημικό της Κρήτης και περιλαμβάνεται στο Εθνικό Κόκκινο Βιβλίο. Επίσης, το χειρόπτερο Rhinolophus ferrumequinum creticum (περιλαμβάνεται στο κεφ 3.2.c ως Rhinolophus ferrumequinum) είναι ενδημικό υποείδος της Κρήτης. 10) Η ορνιθοπανίδα είναι επίσης σημαντική: αρκετά είδη πτηνών έχουν αναφερθεί στην περιοχή. Τα περισσότερα από αυτά είναι μεταναστευτικά είδη. Ο υγρότοπος του Γεροποτάμου πολύ σημαντική περιοχή γι’ αυτά, ειδικά για τα χαραδριόμορφα, τους ερωδιούς και μερικά στρουθιόμορφα. Το Alcedo atthis, το οποίο είναι ένα είδος που προστατεύεται από το Παράρτημα Ι της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, περνά από τις ακτές σε μεγάλους αριθμούς. Μια αποικία γυπών στο φαράγγι των Πρασσιών και παρουσία του σπιζαετού Αquila fasciata έχουν αναφερθεί στην τοποθεσία. 11) Η περιοχή συνδυάζει την οικολογική σπουδαιότητα με την αρχαιολογική, ιστορική και αισθητική αξία. Τέτοιες περιοχές ενδιαφέροντος είναι το χωριό Μαρουλάς, σπάνιο δείγμα μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής στην Κρήτη και οι παλιοί νερόμυλοι στο ακατοίκητο σήμερα χωριό Κάτω Μύλοι, χαρακτηριστικό παράδειγμα της παραδοσιακής χρήσης του νερού στην Κρήτη.
Άλλα σημαντικά είδη της κατηγορίας D
Φυτά : Τα Centaurea redempta, Ferulago thyrsiflora, Lomelosia albocincta (συνώνυμο Scabiosa labocincta), Medicago strasseri και Sesleria doerfleri προστατεύονται από την Ελληνική Νομοθεσία (Προεδρικό Διάταγμα 67/81). Το Medicago strasseri περιλαμβάνεται στον κατάλογο Corine για τα απειλούμενα φυτά. Η Lactuca acanthifolia (= Scariola acanthifolia) εντοπίζεται στην Ύδρα, τις Κυκλάδες, τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και μόνο στην Νοτιοδυτική Τουρκία, εκτός Ελλάδας. Ερπετά: Όλα τα είδη που περιλαμβάνονται στην ενότητα 3.3 προστατεύονται από το ελληνικό δίκαιο (Προεδρικό Διάταγμα 67/81) και από τη Σύμβαση της Βέρνης, έξι από αυτά περιλαμβάνονται στο Παράρτημα ΙΙ, των αυστηρά προστατευόμενων και τα Tarentola mauritanica και Hemidactylus turcicus περιλαμβάνονται στο Παράρτημα ΙΙΙ. Το φίδι Natrix tesselata περιλαμβάνεται στον κατάλογο των απειλούμενων ζώων του Corine. Αμφίβια: Τα Bufo viridis και Hyla arborea kretensis προστατεύονται από το Π.Δ. 67/81 και τη Σύμβαση της Βέρνης. Θηλαστικά: Τα είδη Meles meles, Martes foina, Crocidura suaveolens, Erinaceus concolor (Synonym: Erinaceus europeus) και Mustela nivalis προστατεύονται από τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα ΙΙΙ). Τα τρία τελευταία ειδικά προστατεύονται ακόμα από Π.Δ. 67/81.

Άλλα χαρακτηριστικά

Η περιοχή βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Κρήτης, στα νοτιοανατολικά της πόλης του Ρεθύμνου. Περιλαμβάνει το ρέμα Σφακόρυακο και τον Γεροπόταμο, τους παραπόταμους και τις κοιλάδες τους, το φαράγγι των Πρασσιών (Πρασιανό) και του Αγίου Αντωνίου ή Πατσού. Περιβάλλεται από αρκετούς λόφους και χαμηλά βουνά, ειδικότερα την Αγκάλη, το Σωρό, το Αγκάθι, τη Βενή Κορυφή, την Κορυφή Μαύρου και του Γάσπαρη. Το παράκτιο μέρος της αρχίζει στα 3 χιλιόμετρα ανατολικά από το Ρέθυμνο και εκτείνεται ως το ακρωτήριο Κάβο Λιανός, περιλαμβάνοντας θαλάσσια ζώνη που ορίζεται υποθαλάσσια στα 50 μ. βάθος (ζώνη Ποσειδωνίας). Τελικώς, περιλαμβάνει το μικρό υγροτοπικό σύστημα του Γεροποτάμου, μια στενή ζώνη από το ακρωτήρι Λιανός προς το εσωτερικό. Χαρακτηρίζεται από διάφορους τύπους βλάστησης που αλλάζουν από το ένα μέρος στο άλλο. Η τρωτότητα των οικοτόπων ποικίλει, καθώς οι περισσότερες ανθρώπινες δραστηριότητες είναι περιορισμένες στη θαλάσσια ζώνη. Οι συστάδες πρίνων και τα φρύγανα καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της χερσαίας ζώνης της. Άλλη χαρακτηριστική βλάστηση είναι οι συστάδες ελιάς-χαρουπιάς στο βορειοδυτικό μέρος, ένα δάσος βελανιδιάς Quercus ilex στην είσοδο του φαραγγιού του Πατσού και μια στοά από ιτιές στην κοίτη του ρέματος Σφακόρυακο. Παρόχθια βλάστηση με κοινά πολυετή ή μονοετή (βλάστηση μεσογειακών ποταμών περιοδικής ροής με στρώμα χαλικιών, συνήθως κροκάλες, είδος οικοτόπου που δεν περιλαμβάνεται στο Παράρτημα Ι) καλύπτει τις κοίτες των ρεμάτων και του ποταμού. Η καλλιεργούμενη γη βρίσκεται κυρίως περιμετρικά των χωριών και στην κοιλάδα. Σημείωση: Ο οικότοπος 533 (δενδρώδης ευφορβία Euphorbia dendroides) είναι σπάνιος την περιοχή. Τα μόνα σημεία που βρέθηκε είναι κοντά στο χωριό Πρασσιές με θάμνους 10 έως 30 ετών. Η υπερβόσκηση είναι η σημαντικότερη απειλή γι’ αυτή τη φυτοκοινότητα.

Τεκμηρίωση

1) Kypriotakis Z. Unpublished data.

2) Margaritoulis D. & M. Dretakis. 1991. Determination of nesting habitats of Caretta caretta in Greece. Final report to the EEC, October 1991.

3) Patras University - Ministry of Environment, Physical Planning and Public Works. 1988. (Work Team: Economidou E. et al) Entopismos kai meleti ton ygroviotopon kai allon simantikon gia tin ornithopanida viotopon tis Kritis (Localization and study of wetlands and of other important for the birdfauna biotopes of Crete). Final report, Vol. 1, Patra. p. 384.

4) Paragamian K. Unpublished data.

5) Sea Turtle Protection Society of Greece. Unpublished data.

6) Vardinoyannis K., 1994. Biogeografia ton cherseon malakion sto notio nisiotiko aigaiako toxo (Biogeography of land snails in the south Aegean arc). Ph.D. Thesis, Univerity of Athens.

7) Georghiou K. 1995. Checklist of Endemic, Rare and Threatened Plants of Greece. Draft. University of Athens. (3.3, 3.4, 4.2)

8) Morgan V & C. Leon. 1992. Datasheets of Flora species for revision of Appendix I of the Bern Convention. Volume IV. endemic taxa of Cyprus, Greece and Turkey Nature and environment. Nature and Envrionment. No 63 p. 106. Council of Europe, Publishing and Documentaion Service, Strasbourg. (3.2.g.)

9) Grimmet R.F.A. & T.A. Jones. 1989. The Important Bird Areas in Europe. ICBP Technical Publication No. 9, p. 906. (3.2. a).

10) [CORINE BIOTOPES] (3.2. a, b).

Αναφορά: Natura 2000 φόρμα δεδομένων (αγγλικά), έκδοση βάσης 7 Φεβ 2014