GR4340004 - Έλος - Τοπόλια - Σάσαλος - Άγιος Δίκαιος

Κωδικός
GR4340004
Τύπος
SCI
Ημερομηνία πρώτης συλλογής δεδομένων
01/04/1995
Ημερομηνία πρότασης ως SCI
01/04/1997
Ημερομηνία επιβεβαίωσης περιοχής ως SCI
01/09/2006
Ημερομηνία καθορισμού ως SAC
01/03/2011
Εθνική νομική αναφορά του καθορισμού της περιοχής ως SAC
Law 3937/29-3-11 (OJ 60 A)
01/05/2009

Χάρτης

Ποιότητα

Η περιοχή αυτή περιλαμβάνει τοποθεσίες σημαντικές για τα πτηνά όπως το βουνό Κουτρούλης, περιοχές με ενδημικά είδη (το βουνό και το φαράγγι Δίκαιος), σημαντικά σπήλαια (Αγία Σοφία στα Τοπόλια) με στενοενδημικά ασπόνδυλα (η αράχνη Pholcus creticus βρίσκεται μόνο σε αυτό το σπήλαιο φαράγγια, τρεχούμενα νερά και σπάνιους σχηματισμούς φυτών, όπως τα δάση καστανιάς και η μακκί με κουμαριές Arbutus unedo.
Αρπακτικά πουλιά όπως ο χρυσαετός Aquila chrysaetos και γύπες όπως ο γυπαετός και τα όρνια αναπαράγονται στο βουνό Κουτρούλης, ενώ ο πετρίτης Falco peregrinus, ο σφηκιάρης Pernis apivorus και και ο μαυροπετρίτης Falco eleonorae διαβιούν ή περνούν από την περιοχή. Οι ενδημικές κενταύριες Centaurea argentea και Centaurea redempta, δύο σπάνια φυτά (IUCN 1993), προστατεύονται και τα δύο από το Ελληνικό Δίκαιο (Προεδρικό Διάταγμα 67/81) και βρίσκονται στο βουνό Δίκαιος και στην περιοχή των Τοπολίων. Τα φυτά Lathyrus neurolobus, Carex cretica και Campanula cretica (περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 3.3 με το συνώνυμό της Symphyandra cretica) είναι σπάνια ενδημικά είδη (IUCN 1993), επίσης προστατευταία από το Π.Δ. 67/81 και εμφανίζονται στην περιοχή του Έλους. Πολλά ελληνικά και κρητικά ενδημικά είδη της χλωρίδας (κατάλογος κεφαλαίου 3.3) εντοπίζονται επίσης στο βουνό Δίκαιος και στο φαράγγι των Τοπολίων (χασμοφυτική βλάστηση). Η Brassica cretica ssp. Cretica είναι χασμόφυτο που βρίσκεται μόνο στο κεντρικό και δυτικό Λίβανο, εκτός από την Ελλάδα. Το μέρος είναι επίσης πλούσιο σε κρητικά ενδημικά σαλιγκάρια (καταλαγογραφημένα στο κεφάλαιο 3.3), πολλά από αυτά εμφανίζονται μόνο στη δυτική Κρήτη. Είδη της ερπετοπανίδας (του καταλόγου στο κεφάλαιο 3.3) προστατεύονται από το Π.Δ. 67/81 και από τη Συνθήκη της Βέρνης (Παράρτημα ΙΙ και ΙΙΙ), όπως επίσης οι νυχτερίδες και η μυγαλή Suncus etruscus, επίσης νομικά προστατευόμενη (Ελληνική νομοθεσία και Συνθήκη της Βέρνης) και περιλαμβανόμενα στο Κόκκινο Βιβλίο της Ελλάδας, είναι σταθεροί κάτοικοι, εποικίζοντας πολλά από τα μικρά σπήλαια των Τοπολίων. Τέλος, το χειρόπτερο Rhinolophus ferrumequinum ssp. creticum περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 3.2c σαν Rhinolophus ferrumequinum, ενδημικό υποείδος της Κρήτης. Η περιοχή του Έλους και των Τοπολίων είναι επίσης οικολογικά σημαντική για τα σπάνια στη νότια Ελλάδα δάση καστανιάς Castanea sativa. Οι μακκί από κουμαριές Arbutus unedo είναι επίσης σπάνιες στη Δυτική Ελλάδα και Κρήτη, και έχουν παρουσία σε αυτό το μέρος.

Άλλα χαρακτηριστικά

Το τμήμα αυτό το νησιού (Δυτική Κρήτη) είναι ορεινό, ξεκινώντας από τα Τοπόλια στο βορά και καταλήγοντας λίγο μετά την κορυφή του βουνού Δίκαιος (1008μ.) στα δυτικά και οριοθετείται από το βουνό Κουτρούλης (1071μ.) και από την κορυφή Ψηλό Κεφάλι (905μ.) στην δυτική πλευρά, ενώ οι οικισμοί Σάσσαλος και Μυλωνού είναι τα ανατολικά του όρια. Η προστατευόμενη περιοχή περιλαμβάνει το φαράγγι των Τοπολίων, τον ποταμό Τυφλό που πηγάζει από το Όρος Δίκαιο και ρέει προς τα κάτω μέσα από το φαράγγι, τη βόρεια πλευρά και την κορυφή του όρους Δίκαιος, την ανατολική πλευρά και την κορυφή του βουνού Κουτρούλη και τα χαμηλότερα βουνά Ψηλό Κεφάλι, Όξω Κοπρούλα (695μ.), Βιτσίλαγγος (683μ.) και Σελάκια (573μ.). Το πολύ γνωστό σπήλαιο της Αγίας Σοφίας βρίσκεται στο κέντρο περίπου της έκτασης. Η ορεινή βλάστηση είναι κυρίως φρυγανική, κυριαρχούμενη από θαμνώνες ετήσιων αστιβίδων Sarcopoterium spinosum, θυμαριών Coridothymus capitatus, Calicotome villosa και αλαδανιών Cistus creticus. Υπάρχουν επίσης θαμνώνες και δενδρώδεις σχηματισμοί από σκίνους και χαρουπιές. Καστανεώνες (Castanea sativa), ένας από τους πιο σπάνιους σχηματισμούς από καστανιές στην Κρήτη, εντοπίζονται μεταξύ των οικισμών Έλος και Περβόλια. Μακκί με κουμαριές Arbutus unedo και ρείκια Erica manipuliflora είναι κοινά σε μη ασβεστολιθικά υποστρώματα. Οι ελαιώνες καταλαμβάνουν ένα ευμέγεθες τμήμα της περιοχής.

Τεκμηρίωση

1) CORINE Information System. European Environment Agency. CORINE, Biotopes, 1991.

2) Ekonomidou E., 1988. Entopismos kai meleti ton ygroviotopon kai allon simantikon gia tin ornithopanida viotopon tis Kritis (Location and study of wetlands and of other important for Avifauna biotopes of Crete). Final Report. Volume 1. Patras University - Ministry of Environment, Physical Planning and Public Works.T

3) Grimmet R.F.A. & Jones, (Compilers) 1989 : Important Bird Areas in Europe (ICBP), Technical publication no 9.

4) Hellenic Ornithological Society, 1994 : Simantikes Periohes gia ta Poulia tis Elladas

5) Karandeinos, M. (ed.). 1992. To Kokkino Vivlio ton apeiloumenon spondylozoon tis Elladas (The Red Data Book of threatened vertebrates of Greece). Hellen. Zool. Soc. & Hellen. Orn. Soc. p. 373.

6) Kypriotakis, Z. : unpublished data.

7) Legakis A. (Editor), 1995 : Apeiloumena, Prostateyomena kai Endimika eidi Zoon tis Eladas. Zoologiko Mouseio, Tm. Viologias, Pan. Athinon.

8) Martens, J. 1967 : Plecotus austriacus (Fischer) auf Kreta mit Bermerkumgen zu weiteren Arten (Mammalia, Chiroptera). Bonn.zool.Beitr. 18(3-4) : 253-362

9) Pieper H., 1976 : Zur Verbreitung einiger Kleinsaeuger auf Kreta. Z.Saeugetierk. 41 : 274-277.

10) Pieper H., 1977 : Fledermaeuse aus Schleiereulen-Gewoellen von der Insel Kreta. Z.Saeugetierk. 42(1) : 7-12.

11) Senglet, A. 1971 : Notes sur les Pholcidae (Arachn.) de Grece. Mitt.schweiz.ent.Ges. 44(3-4) : 345-359.

12) Turland N.J., Chilton L. & Press J.R., 1993 : Flora of the Cretan area. The Natural History Museum, London : HMSO.

13) Valakos, E. Unpublished data.

14) Vardinoyannis K., 1994. Biogeografia ton cherseon malakion sto notio nisiotiko aigaiako toxo (Biogeography of land snails in the south Aegean arc). Ph.D. Thesis. Univerity of Athens.

15) Wettstein O. 1953 : Herpetologia aegaea. Sber.oest. Akad. Wiss. math.- naturw. Kl.Ab. I 162(9-10) : 651-833.

16) Georghiou K. 1995. Checklist of Endemic, Rare and Threatened Plants of Greece. Draft. University of Athens. (3.3, 3.4, 4.2)

17) Natural History Museum of Crete, Conservation of Gypaetus barbatus in Asfendou-Kallikratis (under evaluation)

Αναφορά: Natura 2000 φόρμα δεδομένων (αγγλικά), έκδοση βάσης 7 Φεβ 2014