GR4340008 - Λευκά Όρη και παράκτια ζώνη

Κωδικός
GR4340008
Τύπος
SCI
Ημερομηνία πρώτης συλλογής δεδομένων
01/03/1995
Ημερομηνία πρότασης ως SCI
01/04/1997
Ημερομηνία επιβεβαίωσης περιοχής ως SCI
01/09/2006
Ημερομηνία καθορισμού ως SAC
01/03/2011
Εθνική νομική αναφορά του καθορισμού της περιοχής ως SAC
Law 3937/29-3-11 (OJ 60 A)
01/05/2009

Χάρτης

Ποιότητα

Η περιγραφόμενη ακολούθως περιοχή είναι υψίστης σημασίας. Περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία από πολύ σπουδαίους οικοτόπους που φιλοξενούν μεγάλο αριθμό ειδών πανίδας και χλωρίδας, μεγάλο μέρος της οποίας είναι ενδημική ή και στενοενδημική, περιορισμένη στην περιοχή. Ποιο χαρακτηριστικό και ενδεικτικό της ποιότητάς της είναι το Φαράγγι της Σαμαρίας, το οποίο, εκτός του ότι είναι Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) για τα πτηνά, έχει κηρυχθεί Εθνικός Δρυμός από το 1962, έχει ορισθεί ως Απόθεμα της Βιόσφαιρας και έχει επίσης βραβευθεί με το Ευρωπαϊκό Δίπλωμα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εκτός των άλλων, προστατεύεται από τη Συνθήκη της Βαρκελώνης. Ένα ουσιώδες στοιχείο της σπουδαιότητάς της, σε συνάρτηση με τη δυναμική της βιοποικιλότητάς της, είναι ότι είναι μια απέραντη έκταση με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση και περιλαμβάνει σημαντικά βιοτικά και αβιοτικά φυσικά στοιχεία, των οποίων η πραγματική αξία δεν έχει ακόμα πλήρως γίνει γνωστή. Η μεγάλη μορφολογική πολυπλοκότητα συνδυαζόμενη με τα παραπάνω δίνει ένα υψηλό αισθητικό αποτέλεσμα. Η ανάγκη για ολιστικό διαχειριστικό σχέδιο είναι επείγουσα εάν θέλουμε να διατηρηθούν τα ανεκτίμητα χαρακτηριστικά του μέρους. Μια πιο αναλυτική περιγραφή και επίδειξη της σημασίας της χλωρίδας και πανίδας, που αποδεικνύει την αξία της βιοποικιλότητας της θέσης, δίνεται παρακάτω: 1) Πανίδα: όλα τα μαλάκια που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 3.3 εκτός από τα Helix cincta, Monaca rothi και Vitrea clessini, είναι ενδημικά της Κρήτης. Τα σπηλαιόβια ασπόνδυλα Duvalius sbordonii, Niphargobates lefkodemonaki, Serradium sbordonii, Lephtyphanthes lindbergi, και Trichoniscus lindbergi είναι ενδημικά της Κρήτης, τα δύο πρώτα δε είναι ενδημικά ενός μόνο σπηλαίου το καθένα. Όσον αφορά στα θηλαστικά, η περιοχή αποτελεί καταφύγιο για αρκετά είδη του Παραρτήματος ΙΙ και μερικά από αυτά είναι σημαντικά και προστατευόμενα. Το χειρόπτερο Rhinolophus ferrumequinum ssp. creticum, που περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 3.2.c. ως Rhinolophus ferrumequinum, είναι ενδημικό υποείδος της Κρήτης. Το αγρίμι Capra aegagrus cretica (περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 3.2c ως Capra aegagrus), είναι επίσης ενδημικό υποείδος. Πρέπει να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την Μπαίητ (1905) όλα τα κρητικά θηλαστικά είναι είτε ενδημικά είδη είτε υποείδη, αλλά αυτά τα δεδομένα είναι υπό εξέταση. Τα είδη Glis glis, Felis sylvestris και Eptesius serotinus προστατεύονται από τη Συνθήκη για το Διεθνές Εμπόριο των Κινδυνευόντων Ειδών της Άγριας Χλωρίδας και Πανίδας. Τέλος, η πανίδα περιλαμβάνει αμφίβια και ερπετά προστατευόμενα από τη Συνθήκη της Βέρνης. Το θηλαστικό Crocidura zimmermani και η σαύρα Podarcis erhardi leukaorii είναι κρητικά ενδημικά. 2) Χλωρίδα: Από τα είδη που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 3.3 (Άλλα σημαντικά είδη) πολλά είναι ενδημικά, μερικά από αυτά ενδημικά της περιοχής ή της Κρήτης. Εκτός των ειδών που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα ΙΙ, η παρουσία της Ranunculus radinotrichus θα πρέπει να σημειωθεί, καθώς χαρακτηρίζεται κινδυνεύον που πρόκειται να περιληφθεί στο Εθνικό Κόκκινο Βιβλίο (επί του παρόντος υπό έκδοση). Τέλος, όσον αφορά στη βλάστηση, η σπουδαιότητα των διαπλάσεων πρίνων πρέπει να επισημανθεί καθώς η περιοχή είναι μια από τις 3 τοποθεσίες στην Κρήτη με εκτεταμένους ψηλούς θαμνώνες κοινοτήτων πρίνων και ως βιότοπος υποστηρίζει μια εξειδικευμένη πανίδα ασπονδύλων, όχι ικανοποιητικά γνωστή ακόμα.
ΑΛΛΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΕΙΔΗ ΜΕ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟ D
Φυτά: Τα ενδημικά Alyssum fragillimum, Alyssum sphacioticum, Anchusa cespitosa, Anthemis abrotanifolia, Arenaria fragilimma, Asplenium creticum, Biarum davisii ssp. davisii, Bolanthus creutzburgi, Campanula jaquinii, Centaurea baldacii, Centaurea lancifolia, Centaurea redempta, Cirsium morinifolium, Clematis elisabethae-carolae, Crepis auriculifolia, Crepis sibthorpiana, Corydalis rutifolia ssp. uniflora, Cuscuta atrans, Cynoglossum sphakioticum, Eryngium ternatum, Euphorbia-sultan-hasei, Ferulago thyrsiflora, Helichrysum heldreichi, Hypochoeris tenuiflora, Onobrychis sphaciotica, Ononis verae, Petrorhagia dianthoides, Prunella cretensis, Sanguisorba cretica, Satureja cretica, Scabiosa albocincta, Senecio fruticulosus, Sesleria doerfleri, Silene pinetorum, Teucrium cuneifolium, Thlaspi zaffrani, Viola cretica προστατεύονται από το Προεδρικό Διάταγμα 67/81 και περιλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο της IUCN στην κατηγορία των απειλούμενων ειδών σε επίπεδο Ελλάδας. Η C. lancifolia είναι τρωτό είδος επίσης προστατευόμενο από τη Συνθήκη της Βέρνης και περιλαμβάνεται στο παράρτημα IV της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Τα ενδημικά Viola fragans, Centranthus sieberi, Scilla nana και Asperula idaea προστατεύονται από το Π.Δ. 67/81. Τα Colchicum macrophyllum και Tulipa saxatilis προστατεύονται από το Π.Δ. 67/81. Το Lamyropsis cynaroides (σπάνιο) περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο της ΙUCN στην κατηγορία των απειλούμενων φυτών σε επίπεδο Ελλάδας. Τα Cotoneaster nummularia (τρωτό), Datisca cannabina (τρωτό), Ranunculus creticus (σπάνιο), Paracaryum lithospermifolium ssp. cariense (σπάνιο) προστατεύονται από το Π.Δ. 67/81 και περιλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο της IUCN στην κατηγορία των απειλούμενων φυτών σε επίπεδο Ελλάδος. Τα ακόλουθα μεσογειακά είδη θεωρούνται σημαντικά: το Allium callimischon ssp. haemostictum εμφανίζεται μόνο στην Κρήτη και στη νοτιοδυτική Τουρκία. Το Arum creticum και το Satureja spinosa είναι είδη που εμφανίζονται στην Κρήτη, το Ανατολικό Αιγαίο και τη νοτιοδυτική Τουρκία. Το Festuca polita εμφανίζεται στην Ελλάδα και τη νοτιοδυτική Τουρκία. Το Brassica cretica ssp. cretica είναι ένα χασμόφυτο με εξάπλωση στην Πελοπόννησο και την Κρήτη και μόνο στο Λίβανο εκτός Ελλάδας. Η Viola rauliniana στη δυτική και κεντρική Κρήτη και στην Κύπρο. Η Lithodora hispidula ssp. hispidula είναι ενδημικό των νησιών του Ανατολικού Αγαίου, της Κρήτης και της δυτικής Τουρκίας. Η Myosotis refracta ssp. paucipilosa είναι είδος διάσπαρτο στην Ελλάδα (Λευκά Όρη, Ναύπακτος, Μπούμιστος, Σάμος) και στη Νότια Ανατολία. Το Thymus leucotrichus είναι είδος των βουνών της Ελλάδας και της Ανατολίας. Το Amelanchier ovalis ssp. cretica εμφανίζεται μόνο στην Σικελία, εκτός της Ελλάδος. Η Campanula trichocalycina (=Asyneuma trichocalycinum) είναι ένα μάλλον σπάνιο είδος με διάσπαρτες κοινότητες στην Ελλάδα (εξάπλωση στη χερσόνησο των Βαλκανίων, τη Σικελία και την Ιταλία). Το Lamium garganicum ssp. striatum είναι βαλκανικό ενδημικό. Η Valantia aprica είναι ένα βαλκανικό ενδημικό (Ελλάδα, Αλβανία).
Ζώα: Τα είδη Mustela nivalis, Erinaceus concolor nesiotes, Crocidura suaveolens, Suncus etruscus, Coluber gemonensis, Cyrtodactylus kotschyi bartoni, Hemidactylus turcicus προστατεύονται από το Π.Δ. 67/81. Το είδος Glis glis περιλαμβάνεται στην οδηγία 92/43/ΕΟΚ ως είδος κοινοτικού ενδιαφέροντος. Τα είδη Felis sylvestris, Eptesius serotinus, Hyla arborea cretensis, Bufo viridis, Chalcides occelatus, Lacerta trilineata, Podarcis erhardii προστατεύονται από το Π.Δ. 67/81 και περιλαμβάνονται στην Οδηγία 92/43/ΕΟΚ ως είδη κοινοτικού ενδιαφέροντος. Το ασπόνδυλο Helix cincta είναι ένα καταλαγογραφημένο στοιχείο της κρητικής πανίδας με πολύ περιορισμένους, τρωτούς πληθυσμούς. Η παρουσία του είναι πολύ σημαντική τόσο για τη ζωογεωγραφική έρευνα όσο και ως στοιχείο της βιοποικιλότητας.

Άλλα χαρακτηριστικά

Το μέρος έχει ποικίλο γεωμορφολογικό προφίλ. Υπάρχουν 50 κορυφές πάνω από τα 2000μ. υψόμετρο. Χαρακτηρίζεται από έναν αριθμό φαραγγιών (περίπου 20) εκ των οποίων το Φαράγγι της Σαμαριάς είναι το πιο χαρακτηριστικό. Υπάρχει επίσης ένας μεγάλος αριθμός από χαράδρες, σπήλαια, δολίνες, βάραθρα, πόλγες και οροπέδια που σχηματίζουν μια σειρά από διαφορετικούς οικοτόπους από τα 0 έως τα 2.453μ. Οι δολίνες συγκεντρώνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον: οι υγρές χαρακτηρίζονται από αραιή βλάστηση από ετήσια, κοινά σε άλλα μέρη αλλά σπάνια στην Κρήτη, ενώ οι ξηρές δολίνες χαρακτηρίζονται από πυκνή βλάστηση και, στα Λευκά Όρη, από την παρουσία του Hypericum kelleri, εξειδικευμένου σε αυτού του είδους το ενδιαίτημα και ενδημικό των βουνών της Κρήτης. Το μεγαλύτερο κυπαρισσόδασος στην Κρήτη (και ένα από τελευταία εναπομείναντα) όπως επίσης και εκτεταμένα πευκοδάση βρίσκονται στα σύνορα της περιοχής. Ένα μικρό ποσοστό της περιοχής καλύπτεται από σχηματισμούς ψηλών πρίνων. Το παράκτιο τμήμα χαρακτηρίζεται από ανθρακικές αποσαθρώσεις. Οι ψηλότερες (200 έως 500μ.), χαρακτηριζόμενοι ως πολυζωνικοί μεγα-γκρεμοί, έχουν αρκετές διαφορετικές κλιματικές ζώνες και ζώνες βλάστησης. Το χλωριδικό μωσαϊκό εντείνεται από την ύπαρξη καρστικών χαραδρών που υποστηρίζουν μια πλούσια βραχόφιλη βλάστηση (karst rockbush). Το Φαράγγι της Σαμαριάς είναι το μεγαλύτερο παράκτιο φαράγγι στα Βαλκάνια με ένα βάθος που υπερβαίνει τα 500μ. Το θαλάσσιο τμήμα χαρακτηρίζεται από ζώνες Ποσειδωνίας, υφάλους και ενάλια σπήλαια. Πολύ λίγες τοπικές κοινότητες, κυρίως παράκτιες και ένα ευρύ δίκτυο από δευτερεύοντες δρόμους στα άκρα της περιοχής, είναι τα μόνα ορατά σημάδια ανθρώπινης ύπαρξης. Σα γενική σημείωση πρέπει τονίσουμε το γεγονός ότι οι διαθέσιμοι τύποι οικοτόπων του Παραρτήματος Ι είναι ανεπαρκείς ή/και μη ενδεδειγμένοι για την κατάλληλη περιγραφή του μέρους.

Τεκμηρίωση

1) Catsadorakis G. 1985. The vertebrate fauna of the White Mountains National Park (Samaria) of Crete. Hania Forestry Serv. 1: 1-46 [3.2, 3.3]

2) Martens, J. 1967 : Plecotus austriacus (Fischer) auf Kreta mit Bermerkumgen zu weiteren Arten (Mammalia, Chiroptera). Bonn.zool.Beitr. 18(3-4) : 253-362 [3.2, 3.3]

3) Mavrommatia G. 1976. Dierevnisis tou oikosystimatos Ethnikou Drymou Samarias, Kriti (Investigation of the ecosystem of Samaria National Park, Crete). [3.2, 3.3]

4) Nievergelt B. & Stocker J. 1986. Lefka Ori (White Mountains), western Crete. Report. Field course for ethnologists and wildlife biologists. Ethnol. Wildlife Res. Inst. Zool. Univ. Zurich-Irchel. 1-93.[3.2, 3.3]

5) Ondrias, J.C., 1965. Die Saugetiere Griechenlands. Saugetierk. Mitt. 13 (3): [3.2, 3.3]

6) Pendarakis C.E. 1994. Structure and dynamics of Pinus brutia var. brutia (Ten.) stands naturally established on abandoned fields, at Anopolis plateau, Southern Crete. Thesis. International Centre for Advanced Mediterranean Studies. Mediterranan Agronomic Institute of Chania, Crete, Greece.

7) Pohle H. 1953. Uber Fledertiere von Kreta Z. Saugetierk 17(1): 14-20 [3.2, 3.3]

8) Sowing. 1985. Beitrage zur Kenntnis der Verbreitung und Oekologie der Amphibien und Reptilien Kretas. Salamandra, 21(4): 252-262 [3.2, 3.3]

9) Strijboch H. 1984. Waarnemig aan de herpetofauna van Kreta. Lacerta 42(4): 61-80 [3.2, 3.3]

10) Vardinoyannis K., 1994. Biogeografia ton cherseon malakion sto notio nisiotiko aigaiako toxo (Biogeography of land snails in the south Aegean arc). Ph.D. Thesis. Univerity of Athens., p. 327 [3.2, 3.3]

11) Wettstein, O. 1935. Herpetologia aegaea. Sber. Osterr. Akad. Wiss. 162:651-833. [3.2, 3.3]

12) Wettstein O., 1953. Die Insectivora von Kreta. Z.Saeugetierk. 17: 413. [3.2, 3.3]

13) Zaffran J. 1990. Contributions a la flore et la vegetation de la Grete. Universite de Provence, p. 650. [3.2, 3.3]

14) Zimmermann K., 1953. Die Wildsauger von Kreta. Z.Saeugetierk 17(1): 1-72. [3.2, 3.3]

15) Lovric A.Z. & M. Rac.1991. A comparison of the coastal vegetation of Greece, Yogoslavia, Bulgaria and Turkey. Bot. Chron. 10:315-324

16) Egli B.R. 1991. The special flora, ecological and edaphic conditions of dolines in the mountains of Crete. Bot. Chron. 10:325-335.

17) Strid A. & Kit Tan. 1991. Mountain Flora of Greece. Vol. 2. Edinburgh University Press. p. 974. (3.3)

18) Strid A. 1986. Mountain Flora of Greece. Vol. 1. Edinburgh University Press. p. 822. (3.3)

19) Georghiou K. 1995. Checklist of Endemic, Rare and Threatened Plants of Greece. Draft. University of Athens. (3.3, 3.4, 4.2)

20) Morgan V & C. Leon. 1992. Datasheets of Flora species for revision of Appendix I of the Bern Convention. Volume IV. endemic taxa of Cyprus, Greece and Turkey Nature and environment. Nature and Envrionment. No 63 p. 106. Council of Europe, Publishing and Documentaion Service, Strasbourg. (3.2.g.)

21) Stearn W. 1986. The Greek species of Symphytum (Boraginaceae). Ann.Mus. Goul. 7:175-220. (3.4)

22) Catsadorakis G. 1991. On the avifauna of Samaria gorgre (Crete, Greece). Kartierung mediterr. Brutvogel 6: 3-12. (3.2. a, b).

23) Economidou E. 1988. Inventory and study of the wetlands and other important bird biotopes in Crete. Final report, Vol. I. University of Patras. Ministry of Environment, Physical Planning and Public Works. Partas. (3.2. a, b).

24) Grimmet R.F.A. & T.A. Jones. 1989. The Important Bird Areas in Europe. ICBP Technical Publication No. 9, p. 906. (3.2. a).

25) [CORINE BIOTOPES] (3.2. a, b).

26) Developmental Union East Selinountas, Speceial Environmental Study of SW Lefka Ori and study for the protection of Capra aegagrus (not yet approved).

Αναφορά: Natura 2000 φόρμα δεδομένων (αγγλικά), έκδοση βάσης 7 Φεβ 2014