GR4340013 - Νήσοι Γαύδος και Γαυδοπούλα

Κωδικός
GR4340013
Τύπος
SCI
Ημερομηνία πρώτης συλλογής δεδομένων
01/03/1995
Ημερομηνία πρότασης ως SCI
01/08/1996
Ημερομηνία επιβεβαίωσης περιοχής ως SCI
01/09/2006
Ημερομηνία καθορισμού ως SAC
01/03/2011
Εθνική νομική αναφορά του καθορισμού της περιοχής ως SAC
Law 3937/29-3-11 (OJ 60 A)
01/05/2009

Χάρτης

Ποιότητα

Τα δύο αυτά νησιά είναι ιδιαίτερα σημαντικά λόγω της θέσης τους και της ιστορίας τους. Αναφορικά με τη χλωριδική τους σύνθεση, το σύμπλεγμα θεωρείται ένας από τους σπουδαιότερους τόπους της Ευρώπης, καθώς ένας αναλογικά μεγάλος αριθμός αφρικάνικων ειδών εντοπίζονται εδώ. Η Artemisia herba alba είναι φυτό της ερήμου που βρίσκεται στην Αφρική. Γνωστό μόνο στην Ισπανία και οριακά στη νοτιοδυτική Γαλλία στην Ευρώπη, είναι παρόλα αυτά ευρέως διαδεδομένο από τη βόρεια Αφρική έως και τη Μέση Ανατολή και το Ιράν. Είναι περσο-τυρηνικό στοιχείο αλλά στη Γαύδο θεωρείται καλύτερα ως δυτικομεσογειακό ξηροφυτικό (Greuter et al., 1984). Το Filago aegaea ssp. aristata είναι ένα φυτό με εξάπλωση στο Νότιο και Ανατολικό Αιγαίο, τα Ιόνια Νησιά, την Κρήτη και την Κύπρο. Επίσης, το Polygala venulosa είναι είδος με εξάπλωση στη Νότιο Ελλάδα, το Αιγαίο, την Ανατολία και την Κύπρο. Το Periploca angustifolia εμφανίζεται μόνο στη Χρυσή και τη Γαύδο στην Ελλάδα. Στην Ευρώπη εντοπίζεται επίσης στην Ισπανία, τη Σικελία και τη Μάλτα, αλλά και στη Βόρεια Αφρική. Το Ranunculus asiaticus είναι ενδημικό της Ανατολικής Μεσογείου, εμφανίζεται στην Κρήτη και το Αιγαίου στον ελληνικό χώρο, αλλά και στην Αίγυπτο, τη Λιβύη, το Σινά και τη Νοτιοδυτική Ασία. Το Teucrium brevifolium βρίσκεται στην Ανατολία, την Αίγυπτου και τη Λιβύη, εκτός από την Ελλάδα. Η Tulipa saxatilis, η οποία προστατεύεται από τον ελληνικό νόμο (Π.Δ. 67/81), είναι ενδημικό του Αιγαίου και επίσης βρίσκεται και στα νησιά αυτά. Το Hymenolobus procubens [που περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο του IUCN (1993) στην κατηγορία των απειλούμενων φυτών, χαρακτηριζόμενο ως «απροσδιόριστο»] είναι νοτιοευρωπαϊκό είδος, εμφανίζεται μόνο στη Γαύδο, την Κάσο και την Κάρπαθο στον Ελλαδικό χώρο. Η Callitriche pulchra η οποία φυσιολογικά βρίσκεται στη Λιβύη, έχει το βορειότερό της όριο σ’ αυτά τα νησιά (δεν έχει βρεθεί πουθενά αλλού στην Ελλάδα ή την Ευρώπη). Η Gynandriitis monophylla είναι είδος με εξάπλωση στη Λιβύη, την Αίγυπτο και βρίσκεται μόνο στη Γαύδο, στον Ευρωπαϊκό χώρο. Η Parietaria cretica είναι ένα είδος με εξάπλωση στη Σικελία, την Ελλάδα και την περιοχή του Αιγαίου. Η Didesmus aegyptius, εξειδικευμένο στη νησίδα, είναι στοιχείο της Ανατολικής Μεσογείου. Τα περισσότερα από τα είδη φυτών που αναφέρονται στο κεφάλαιο «Άλλα σημαντικά είδη της πανίδας και της χλωρίδας» μπορούν να εντοπιστούν και σε άλλα ελληνικά νησιά ή ακόμα και στην ηπειρωτική χώρα. Το κοινό χαρακτηριστικό πολλών αφρικανικών ή ασιατικών ειδών είναι ότι το Αιγαίο, και σε μικρότερο βαθμό ο ελληνικός ηπειρωτικός χώρος, είναι το μόνο σημείο εμφάνισής τους στην Ευρώπη. Το Bupleurum gaudianum είναι στενοενδημικό των νησιών. Η Ononis verae είναι στενοενδημικό των νησιών αυτών και της απέναντι ακτής της Κρήτης. Προστατεύεται από το Ελληνικό Δίκαιο (Π.Δ. 67/81) και περιλαμβάνεται στον κατάλογο του Κόκκινου Βιβλίου της IUCN (1993) στην κατηγορία των απειλούμενων φυτών χαρακτηριζόμενο ως «απροσδιόριστο». Τα ακόλουθα είδη περιλαμβάνονται επίσης στο Κόκκινο Βιβλίο (1993) στην κατηγορία των απειλούμενων: Chlamydophora tridentata (σπάνιο), Lamyropsis cynaroides (σπάνιο), Leontice leontopetalum (κινδυνεύον), Trigonella spinosa (σπάνιο). Η Ophrys doerfleri είναι ενδημικό που προστατεύεται από το Π.Δ. 67/81. Το θηλαστικό Lepus europaeus εκπροσωπείται με ένα ενδημικό είδος στην ευρύτερη περιοχή (Κρήτη και τα δορυφορικά νησιά). Αυτό το είδος όπως επίσης και το Hemidactylus turcicus, προστατεύονται από τη Συνθήκη της Βέρνης (Παράρτημα ΙΙΙ). Τα Cyrtodactylus kotschyi και Telescopus fallax, τα οποία σ’ αυτά τα νησιά εκπροσωπούνται με ενδημικά υποείδη, προστατεύονται από την ίδια Συνθήκη (Βέρνη, Παράρτημα ΙΙ) και από το Π.Δ. 67/1981.
Ανάμεσα στα ασπόνδυλα υπάρχουν πολλά ενδημικά. Τα ακόλουθα είδη χερσαίων μαλακίων είναι ενδημικά των δύο νησιών: Deroceras gavdosensis, Trochoidea sp., Oxychilus pieperi. Όλα τα υπόλοιπα χερσαία σαλιγκάρια είναι ενδημικά της περιοχής της Κρήτης. Τα άλλα είδη ασπονδύλων είναι ενδημικά της Ελλάδος.

Άλλα χαρακτηριστικά

Η περιοχή περιλαμβάνει δύο δορυφορικά νησιά της Κρήτης, τη Γαύδο και τη Γαυδοπούλα. Βρίσκονται 21 μίλια νότια της νοτιοδυτικής ακτογραμμής του νησιού. Η Γαύδος είναι το μεγαλύτερο από τα δύο νησιά, με έκταση 29,58 τ.χλμ. και μεγαλύτερο υψόμετρο τα 362μ. Η Γαυδοπούλα απλώνεται 3 μίλια βορειοδυτικά της Γαύδου σε μια έκταση 2,62 τ.χλμ. και μεγαλύτερο υψόμετρο τα 113μ. Γεωλογικά τα δύο νησιά αποτελούνται από ασβεστόλιθους του Άνω Κρητιδικού (Ζώνη Πίνδου). Επίσης στο νησί της Γαύδου υπάρχουν μεταμορφωμένα πετρώματα καθώς και εκτεταμένα νεογενή στρώματα με θαλάσσια απολιθώματα. Στην ανατολική πλευρά, ανάμεσα στους οικισμούς Καρεβέ και Καστρί υπάρχουν επίσης ψαμμιτικές αποθέσεις του ύστερου Πλειστοκαίνου με καλά διατηρημένα απολιθώματα χερσαίων σαλιγκαριών. Η βλάστηση στη Γαύδο είναι μακκία (άρκευθοι), δασώδης (πεύκα) και φρυγανική ενώ στη Γαυδοπούλα κυριαρχούν κυρίως φρύγανα και πολύ λίγες συστάδες σχίνων. Οι καλλιέργειες είναι ελάχιστες λόγω και του διευρυμένου πευκοδάσους. Στη βόρεια πλευρά υπάρχουν εκτεταμένες αμμοθίνες με άρκευθους. Στο δυτικό ακρωτήριο της Γαύδου υπάρχει επίσης μία αλυκή. Παρόλο που το νησί δεν είναι ψηλό, έχει αρκετές κοιλάδες και εποχιακά ρέματα. Στη βόρεια πλευρά, κοντά στον Άγιο Γεώργιο, υπάρχει μια πηγή με μόνιμα τρεχούμενο νερό και τυπική υδρόβια βλάστηση (υδρόφιλα φυτά). Η ανθρώπινη παρουσία στο νησί χρονολογείται ήδη από τους νεολιθικούς χρόνους. Σήμερα μόνο το μεγαλύτερο νησί κατοικείται. Υπάρχουν λιγότεροι από 50 άνθρωποι διασκορπισμένοι σε όλη τη Γαύδο. Στο νησί της Γαυδοπούλας η μόνη δραστηριότητα είναι η βόσκηση. Η σύνδεση με την Κρήτη γίνεται με πλοία τα οποία ταξιδεύουν από την Παλαιόχωρα, τη Σούγια και τα Σφακιά στον Καραβέ, όπου υπάρχει ένα μικρό λιμάνι. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών ο τουρισμός έχει αυξηθεί με συνέπεια όλο και περισσότερα κτίρια να χτίζονται, χωρίς οποιονδήποτε σχεδιασμό έως τώρα, ειδικά κοντά στο λιμάνι του Καραβέ και στην αμμουδιά Σαρακίνικο.

Τεκμηρίωση

1) Grove, A.T., J.Moody, O.Racham, 1991. Crete and the south Aegean islands: effects of changing climate on the enviroment. (4,2 4,3)

2. Koch,C., 1944. Die Tenebrioniden Kretas. Mitt.muench.ent.Ges., 34:255-363.

3. Kypriotakis,Z. personal data. (3,3 4,2)

4. Paragamian, K., 1994. Gavdos: Fysiko perivallon kai politismos enos nisiotikou chorou sto akro tis Evropis. To fysiko perivallon tis Gavdou. Report. University of Crete. (3,2 3,3)

5. Scmalfuss,H., 1972. Die Isopoden von Kreta. Biol.Gallo-Hellenica 4(1):33-60. (3,3)

6. Scmalfuss,H., 1975. Neues Isopoden - Material aus Griechenland. Sber.oest. Ak.wiss.math.-naturk.Kl.Ab.I, 184(1-5): 27-66. (3,3)

7. Scmalfuss,H., 1979. Die Landisopoden (Oniscoidea) Griechenlands. 1.Beitrag: Gattung Ligidium (Ligiidae). Stuttg.Beitr.Natuk.S.A. 324: 1-15. (3,3)

8. Stepanek, O.,1939. Gymnodactylus kotschyi kalypsae n.subsp. (with a map). Vestnik cs.zool.spol.V Praze Svazek VI-VII: 431-435. (3,3)

9. Stepanek, O.,1940. Materiae herpetologicae in insulis Gaudos et Dia collectae. Acta Mus.nat.Pragae vol.IIB(5):107110. (3,3)

10. Valakos, E., 1987. New locality records of some Greek reptiles. Oester. Geselsch. fur Herpetologie,12/13:70-71. (3,2 3,3 4,2)

11. Vardinoyannis K., 1994. Biogeografia ton cherseon malakion sto notio nisiotiko aigaiako toxo (Biogeography of land snails in the south Aegean arc). Ph.D. Thesis. Univerity of Athens. (3,3 4,1 4,2)

12. Vicente,J.c., 1970 . Etude geologique de l’ ile de Gavdos (Grece), la plus meridional de l’ Europe. Bull/.Soc.Geol.de France 12:481-495. (4,1 )

13. Turland,N.J., L.Chilton, J.R. Press, 1993. Flora of the Cretan AreaAnnotated checklist and Atlas, pp.439. (3,3 4,2)

14) Helelnic Society for the Study and Protection of the Monk Seal (HSSPMS). 1995. Information and rescue network in Greece. (3.2.c)

15) Georghiou K. 1995. Checklist of Endemic, Rare and Threatened Plants of Greece. Draft. University of Athens. (3.3, 3.4, 4.2)

16) Dretakis M. 1995. Unpublished data.

17) Greuter W., U. Matthas & H. Risse. 1984. Additions to the flora of Crete. 1973-1983 I. Willdenowia 14:269.

Αναφορά: Natura 2000 φόρμα δεδομένων (αγγλικά), έκδοση βάσης 7 Φεβ 2014